تابلو کاشی هفت رنگ زیارت عاشورا و نگارگری ظهر عاشورا

تابلو کاشی هفت‌رنگ زیارت عاشورا و نگارگری ظهر عاشورا

تابلو کاشی هفت‌رنگ زیارت عاشورا و نگارگری عصر عاشورا، اثری با موضوع مذهبی و عاشورایی است که برای تزیین دیوار مساجد و حسینیه‌ها طراحی شده است. این مجموعه، با تلفیق موضوع زیارت عاشورا و هنر نگارگری عاشورایی، می‌تواند به‌عنوان بخشی از آرایه‌های مذهبی و هنری فضای عبادت و سوگواری مورد استفاده قرار گیرد.

موضوع اصلی تابلو نگارگری ظهر عاشورا اثر استاد فرشچیان است که با حاشیه های اسلیمی و فرازهایی از زیارت عاشورا به خط ثلث مزین شده که به سفارش حسینیه حضرت ابالفضل (ع) شهرستان دلیجان طراحی و تولید شده است.

استاد فرشچیان بـا قلـم افسـونگر خـود «انـدوه» را به تمامـي بـر پـرده نقاشی مجسـم سـاخته اسـت. انـدوهی بی پایان کـه در ماجـراي اصلـي نیـز حاضـر اسـت. امـا این پـرده و روایتهـاي دیگـر این واقعه  درنهایـت نمی توانند همـة حقیقـت را بـه تصویـر کشـند و همـة آنهـا فقـط پرده هایـی ناتمام هسـتند از واقعه ای بس بزرگ.

استاد فرشـچیان تابلـوی «عصـر عاشـورا» را بهترین کاری میدانـد که انجام داده اسـت. او دربارۀ خلـق ایـن اثـر گفتـه اسـت: «سـه سـال پیـش از انقـلاب، روز عاشـورا، مـادرم گفـت: برو روضـه گـوش کـن تـا چنـد کلام حرف حسـاب بشـنوی. گفتـم: مـن حـالا کاری دارم بعد خواهـم رفـت. رفتـم اتـاق، امـا خـودم ناراحت شـدم. حـال عجیبی به مـن دسـت داد، قلم را برداشـتم و تابلـوی «عصر عاشـورا» را شـروع کـردم. قلم را که برداشـتم همین تابلو شـد کـه الان هسـت، بـدون هیـچ تغییـری... یـک چیـزی دارد این تابلو کـه خود من هـم گریه ام میگیـرد»... (خبرگزاری دانشـجویان ایـران، )1392

ایـن تابلـو تصویرگر واپسـین لحظات حادثة عاشـورا اسـت؛ یعني زماني که امام حسـین (ع) بـه شـهادت رسـیده و اسـب امـام (ذوالجنـاح) تنهـا به سـوی خیمه هـا بازگشـته اسـت. اسـب در حالتـی زخمـی و غمگیـن تصویـر شـده اسـت و پیرامـون او را زنـان و کـودکان سـوگوار فراگرفته انـد. نقـاش به خوبـی توانسـته اسـت عناصـر تصویـر را در کنـار یکدیگر قـرار دهـد و حـس تنهایـی و انـدوه و در نهایـت مصیبـت را در مخاطـب برانگیـزد. اثـر در انتقـال حـس مـورد نظـر چیزی کـم ندارد و شـاهکار اسـت.

در تابلـوي عصـر عاشـورا چنـد عنصـر اصلي وجـود دارد که نقـاش بر آنها تأکیـد دارد: انـدوه، ماتـم و تنهایـي. زنـان حاضـر در تصویـر همگـي سـیاهپوش هسـتند و رنـگ سـیاه نیـز تداعي کننـدۀ سـوگ اسـت. همچنیـن حالـت و فـرم قـرار گرفتن آنهـا نیز ایـن موضوع را تأییـد ميکنـد. دو تـن در آغـوش یکدیگـر بـه زاري مشـغولند و دو تـن دیگـر گریـان در کنـار اسـب قـرار گرفته انـد. اسـب نیـز حالتـي بسـیار اندوهنـاک دارد؛ به ویـژه حالـت چشـمانش حسـي از انـدوه بي پایـان را در مخاطـب برمي انگیـزد.

عنصـر دیگـر ایـن تابلـو تنهایـی اسـت. اسـب، تنها و بی سـوار اسـت. اساسـاً اسـب در کنـار سـوار معنـا می یابـد و اسـب بـدون سـوار نمـاد تنهایـی اسـت. زنـان و دخترانـی کـه گرداگـرد اسـب را فراگرفته انـد نیـز تنهـا هسـتند و ظاهراً یـاوری ندارنـد. برخـی از آنها در کنـار اسـب قـرار گرفته انـد و گویـی در نجـوا هسـتند و دو تـن دیگـر در کنـار یکدیگـر بر روی زمیـن نشسـته اند. گویـی تسـلادهنده ای نیسـت و اندوه تنهایی سـخت جانفرساسـت. زنـان و کـودکان تنهـا و بـدون همـراه نیـز در بافت اثـر نمـاد جدا افتادگی و غربت هسـتند، زیـرا مـردان خویـش را از دسـت داده اند.

اهمیت تابلـوی «عصـر عاشـورا» از میـان آثاراستاد فرشـچیان اولًا بـه این علت اسـت کـه از معـدود آثـار برجسـته در نگارگري عاشـورایي اسـت. و دوم ارتباطي اسـت کـه ایـن نقاشی با مخاطب عام و مردم برقرار کرده اسـت. این اثر از زمان خلق آن تحسـین بسـیاري را برانگیخته اسـت و مخاطبـان و هـواداران زیـادي در جهان دارد و البته به تعداد و دفعات بسیار زیاد و در اندازه های مختلف ، به درخواست و سفارش مشتریان عزیز در مجموعه خشت آذین تولید و عرضه شده است و این مورد فقط نمونه ای از صدها مورد تولید شده است.(یک نمونه دیگر از تابلو کاشی عصر عاشورا)

73 در 98 سانتمتر، اکریلیک،  سال 1355، استاد محمود فرشچیان

ابعاد اصلی این اثر 73 در 98 سانتمتر است که در موزه آستان قدس رضوی نگهداری می شود ولی ابعاد این تابلو با حاشیه و تزیینات اطراف (تولید خشت آذین) ۲۸۰×۵۰۰ سانتی‌متر و متشکل از 350 قطعه کاشی اندازه 20*20 سانتیمتر است که البته ابعاد تابلو بنا به سفارش ونیاز مشتری و محل نصب آن قابل تغییر به اندازه کوچکتر و یا بزرگتر است و مشتریان عزیز با توجه به نیاز خودشان میتوانند سفارش را کاملا اختصاصی کنند بعنوان مثال آیه های دور را تغییر و یا حذف کنند، رنگبندی تزیینات را طبق سلیقه و یا معماری محل خود تغییر دهند و یا تصویر نگارگری ظهرعاشورا را با تصویری دیگری جایگزین کنند.

قیمت (150 میلیون تومان) درج شده در مشخصات این اثر برای کل این اثر در اندازه تولید شده است(280*500) و قیمت برای اندازه های بزرگتر و کوچکتر با توجه به مساحت و ابعاد تابلو محاسبه میشود.

کاربرد این تابلو ویا تابلوهای مشابه این مورد برای  تزیین دیواری مساجد و حسینیه‌ها بسیار مناسب است و میتواند باعث ایجاد یک نقطه کانونی و دیوار شاخص هنری با محتوای مذهبی و هویت هنری-ایرانی در ساختمان های مذهبی و تجاری، اداری و حتی مسکونی شود.

کاشی هفت‌رنگ از شیوه‌های شناخته‌شده کاشی‌کاری سنتی ایرانی است که امکان اجرای نوشته‌ها، ترکیب‌بندی‌های تصویری و طرح‌های تزیینی را روی سطوح کاشی فراهم می‌کند. استفاده از این شیوه در آثار مذهبی، زمینه‌ای برای پیوند خوشنویسی، هنرهای تصویری و معماری ایرانی ایجاد می‌کند.

تابلو با تم اثر عصر عاشورا به دفعات بسیار زیاد در مجموعه خشت آذین فام به سفارش و درخواست مشتریان عزیز تولید شده و این فقط نمونه ای از خروار است